Bilgi Bankası » Anket Sorularını Sıraya Koyma
Hangi anket türü seçilirse seçilsin mutlaka bir giriş metni hazırlanmalı ve ilk sorular mümkün olduğunca bu giriş bölümünde açıklanan konularla doğrudan ilgili olmalıdır.
Örnek: Bir telefon anketinin giriş kısmı ile ilk sorusu.
“Merhaba ben Taner Bas Kredi ve Yurtlar Kurumundan arıyorum. Yurtlarda kalan öğrencilerin yaşam şartlarını ortaya koymak amacıyla bu yurtlarda kalan öğrencilere anket uyguluyoruz.. Sizin isminiz ise yurtlarda kalan öğrencilerin isimleri arasından rasgele seçildi. Yapacağımız görüşme kesinlikle gizli kalacak ve dört dakikayı geçmeyecektir. Bununla birlikte görüşmeyi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz. Soruları sormaya başlayabilir miyim?”
(Eğer cevap “evet” ise devam et. “Hayır” yanıtı verildiyse teşekkür et ve kapat.)
İlk sorunuz kaldığınız odanın temizliği ile ilgili. Ne düşünüyorsunuz?
(1) Çok temiz (2) Temiz (3) Ne temiz ne kirli (4) Kirli (5) Çok kirli
Ayrıca ilk soruların somut olaylarla ilgili olması insanların soruları cevaplarken duydukları tedirginliği azaltmaktadır. İnsanlar ankete alıştıktan ve anketin amacı hakkında daha fazla bilgi sahibi olduktan sonra, subjektif sorulara daha rahat cevap verebilmektedirler. Örneğin bir kişiye üye olduğu derneğin çalışmalarından memnun olup olmadığı sorulmadan önce, derneğe ne zaman ve nasıl katıldığı sorulması verilecek cevapların doğruluğunu arttıracaktır.
Dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise cevaplayıcının iyi bildiği konuları önce sorulmasıdır. Örneğin sağlık hizmetleri ile ilgili yapılan bir ankette cevaplayıcıya öncelikle kendi sağlık ihtiyaçları sorulduktan sonra toplumun sağlık ihtiyaçları hakkındaki düşünceleri istenmelidir.
Özellikle ayrıntılı sorulardan oluşan uzun anketlerde, anketin son bölümünde cevaplaması kolay sorulara yer verilmelidir. Bu tür anketlerde cevaplayıcılar zihinsel olarak yorulabileceklerinden son soruları dikkatsizce doldurabilir ya da hiç cevaplamayabilirler. Özellikle demografik soruların (yaş, cinsiyet, gelir düzeyi vb.) sonda olması, bu tür sorular fazla düşünmeyi gerektirmediğinden yukarıda sayılan hata kaynaklarını büyük ölçüde ortadan kaldıracaktır. Ayrıca anketi cevaplayan kişi anketin sonuna doğru anketin amacı ile ilgili ayrıntılı bilgi sahibi olacağından demegrafik soruları daha rahat ve çekinmeden cevaplayabilecektir.
Aynı şekilde diğer hassas soruların da anketin son kısmında yer alması daha doğru olacaktır. Uyuşturucu kullanımı, dini inançlar, kürtaj, silahlanma gibi tartışmalı konularda görüş isteyen sorular, cevaplayıcının anket amacını tam olarak anlayarak cevap verme konusunda tereddüt etmeyeceği kadar ileri kısımlarda sorulmalıdır. Fakat bu sorular cevaplayıcının bıkkınlıktan dolayı cevap vermek istemeyeceği kadar da ileriye atılmamalıdır.
Ayrıca sorular bir mantık silsilesi dahilinde sıralanmalıdır. Bir konudan diğerine ani geçişler yapılması doğru değildir. Bu tür geçişlerin zorunlu olduğu durumlarda ise açıklayıcı geçiş cümleleri kullanılmalıdır.
Bu hususlar bir kontrol listesi ile özetlenecek olursa;
· Herhangi bir konuda objektif soruları objektif sorulardan önce sorun.
· Soruları cevaplayıcının en fazla bilgi sahibi olduğu konudan en az bilgi sahibi olduğu konuya doğru sıralayın.
· Doğal zaman sırasını takip edin
· Anketin ilk bölümlerinde anket amacını ortaya koyarak cevaplayıcının tereddütlerini giderici nitelikte sorular sorun.
· Cevaplanması fazla düşünme gerektirmeyen kolay soruları sonlara doğru sorun.
· Hassas soruları anketin ilerleyen bölümünde sorun.
· Soruları bir mantık sırasına sokun.
Anasayfa
