Soru formu oluşturulduktan sonra yapacağınız iş hazırladığınız soruların test edilmesidir. Bu test işlemi ön ve son test olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilebilirsiniz. Bunun için soru geliştirme sürecine iştirak etmemiş biri cevaplayıcı, diğeri anketör rolünü oynayacak iki kişi bulun. Bu kişilerden cevaplayıcı rolünü üstlenecek kişinin anketin eksik yönlerini çekinmeden ortaya koyabilecek yapı ve kabiliyette olmasına özen gösterin. 

Özellikle gerçek anket uygulaması başladıktan sonra tüm anketörler arasında tutarlılığın sağlanabilmesi için, soruların aynı şekilde okunması gereklidir. Bunun için test öncesi, sorular bir kaç kez okumalı, durulması ve vurgu yapılması gereken yerler belirlenmelidir. Bunun için imla işaretlerine ek olarak, talimatlar bölümünde tanımlanacak bir takım yardımcın işaretlerden de istifade edilebilir.

Test sırasında cevaplayıcı, soruları cevaplamanın yanı sıra, tespit ettiği hata ve problemleri not almalıdır. Tüm sorular cevaplandıktan sonraki adım, anketör, cevaplayıcı ve soruları yazan kişi bir araya gelerek soruları tartışmasıdır. Bu tartışmada; (1) işaretlenen cevapların, cevaplayıcının gerçek görüşlerini yansıtıp yansıtmadığı, (2) soruların doğru olarak anlaşılıp anlaşılmadığı, (3) hata ve problem kaynaklarının neler olduğu, (4) soruların istenen bilgiyi ölçmede yeterli olup olmadığı araştırılır.

Eğer mümkünse test görüşmesi banda alınmalıdır. Bu kayıt anketörlerin kendilerini değerlendirmelerini ve hatalarını görmelerini sağlayacağından son derece yararlıdır. Ayrıca test sonrası yapılan toplantıda bu kayıtların dinlenmesi hata ve problem kaynakların daha doğru bir şekilde belirlenmesini sağlayacaktır. Test işleminin ikinci aşamasına geçmeden önce soruların yeterince olgunlaşabilmesi için bu aşamanın en az üç kez tekrar edilmesi gerektiği söylenebilir. 

Anketör test görüşmesi sırasında sorunun uzun olduğunu düşünmesi halinde, cevaplayıcıdan soruyu tekrar etmesini isteyebilir. Cevaplayıcının soruyu tam olarak tekrar edememesi sorunun basitleştirilmesi ya da kısaltılması gerektiğinin bir göstergesi olarak kabul edilmelidir.

Bu aşamada kontrol edilmesi gereken diğer bir husus da görüşmenin uzunluğudur. Fakat araştırılması gereken husus görüşmenin geçek uzunluğundan ziyade psikolojik uzunluğu olmalıdır. Görüşmenin sonunda, cevaplayıcıya süre sorulduğunda, görüşme 10 dakika sürmesine rağmen 20 dakika cevabı alınıyorsa soruların sıkıcı olduğu ya da cevaplayıcının ilgi alanına girmediği sonucuna varılabilir. Bu durumda bir takım bilgilerden fedakarlık etme pahasına, bazı sorular anketten çıkartılarak, cevaplayıcıların motivasyonu arttırılabilir.

Bu işlemler tamamlandıktan sonra sıradaki işlem testin gerçek cevaplayıcılarla, gerçek şartlarda (örnek: cevaplayıcıların evlerinde) tekrarlanmasıdır. Bu aşamada her bir anketörün en az bir uygulama yapması son derece önemlidir. Anketör uygulama sırasında cevaplayıcıya anket talimatını okuduktan ve gerekli açıklamaları yaptıktan sonra, soruların hala test aşamasında olduğunu, bu nedenle yeterince açık olmayan ifadeleri belirtmesini rica edebilir. Ayrıca yapılan görüşmelerin banda alınması, daha sonra yapılacak toplantılarda hata ve problem kaynaklarının tespitini kolaylaştıracaktır. 

Bu aşamada dikkat edilmesi gereken bir husus yapılan değişikliklerin önemi ve büyüklüğüdür. Yapılacak değişikliklerin büyük olması halinde, ikinci aşama tekrarlanmalıdır. Aksi taktirde yapılan değişiklikler uygulama sırasında beklenmedik sonuçlara yol açabilir.

Test işlemi tamamlandıktan sonra soruların basım hazır hale geldiği söylenebilir. Fakat yukarıda açıklanan iki aşamalı test uygun olarak yapılmadı ise, uygulamanın ilk gününde çok sayıda hata ve problemle karşılaşılması muhtemeldir. Dolayısıyla özellikle büyük çaplı anketlerde tüm anket formlarının bir kerede basılması yerine, ilk günün formlarının fotokopi ile çoğaltılması ve basım işleminin ilk günde belirlenen hatalar düzeltildikten sonra yapılması yararlı olacaktır.

Anketin Test Edilmesi

Anket hazırlandıktan sonra, uygulanabilirliğinin ve amaca uygunluğunun (istenen verileri doğru olarak sağlayıp sağlamadığı) görülebilmesi için test edilmelidir. Yapılacak bu testin amacı aşağıdaki sorulara cevap bulmaktır.

· Anket ihtiyaç duyulan bilgiyi sağlayacak mı? Gereksiz ya da yanlış anlaşılmaya yol açabilecek ifadeler var mı?

· Sorular anketin uygulanacağı insanlar için uygun mu?

· Anketörler uygun mu? Konu ile ilgili yeterli eğitim aldılar mı? Anketi başarı ile uygulayabilecekler mi?

· Prosedürler tüm anketörlerin aynı şekilde bilgi toplamalarını sağlayacak şekilde standartlaştırıldı mı?

· Anketten elde edilen bilgi ne ölçüde tutarlı?

Öntest İçin Öneriler

Aşağıda bir anketin doğru olarak test edilebilmesi için bir takım kurallar verilmiştir. 

1. Anketin yapılacağı gerçek şartları tahmin etmeye çalışın ve bu şartları karşılayacak planlar yapın. Bu işlem, görüşme için eğitim el kitaplarının ve diğer dokümanların tekrar düzenlenmesini; posta anketleri için kapak mektubu, cevap zarfı vb. hazırlanmasını içerir.

2. Teste anketin seçtiğiniz bölümlerini deneyerek başlayabilirsiniz. Anketin talimat bölümü ya da soruların ifade ediliş biçimi test edilebilir. Bu deneme işlemi bu amaç için bir araya getirebileceğiniz bir grup tarafından yapılabilirse, soruları tartışma imkanı da doğacaktır.

3. Test işleminde anketi gerçekte uygulayacağınız kişilere benzer kişilerden yararlanın. Bu insanlar hedef kitlenizdeki bireylerle aynı yaşta, yakın eğitim düzeyinde vb. olmalıdır.

4. Öntest sürecine kaynakları israf etmemek koşuluyla mümkün olduğunca fazla kişiyi dahil edin. 

5. Bu aşamada anketin geliştirilmeye ihtiyacı olduğunu düşünüyorsan test işlemini durdur.

6. Güvenilirlik için soruların açık ve anlaşılır olma durumunu inceleyin. Bu amaçla
· Cevapsız soruları,

· Birden fazla cevap verilmiş soruları,

· Kenarına yorum yazılmış soruları belirleyin.

Bu durumlardan herhangi biri sorunun güvenilir olmadığının revizyona ihtiyacı olduğunun işaretidir. Sorulara ait seçenekler birbirinden bağımsız mı? Mümkün olan tüm alternatifler sağlanmış mı? Soru ya da görüşme formunun dili akıcı mı? Talimatlar gerekli tüm bilgileri içeriyor mu? Soruların sırası uygun mu? Soruların uzunlukları nasıl? Soruların okunmasında güçlükler söz konusu mu? Görüşme planlandığından uzun sürüyor mu?

7. Geçerliliği desteklemek içinse, araştırma ile ilgili tüm konuların ankete dahil edildiğinden emin olunmalıdır. Örneğin yapılacak bir seçim anketine tüm partiler dahil edilmiş mi? Tartışmalı konular? Anketin içerik geçerliliğini sağlamak için hangi konular dahil edilebilir? Bu soruların cevaplarından emin olmadığınız durumlarda diğer insanların yardımına başvurun, şüpheli soruları tekrar test edin. Anketin araştırılan konunun her yönünü kapsadığından emin olun. 

Bir grup insanın ne kadar dindar olduklarını tespit etmek için anket yapıldığını varsayın. Eğer testte yararlanılan insanları radikal birer dindar oldukları önceden biliniyorsa, anket bu insanlarla test edilmesi anlamlı olmayacaktır. Dini inançları kuvvetli olanlarla, dinsiz olanlar hiç değilse teoride ayrılmıyorlarsa hiç kimse bulduğunuz sonuçlara inanmayacaktır. Peki bu durum nasıl düzeltilebilir? Yapacağınız testlerde dini inançları kuvvetli ve zayıf olan insanları seçiniz ve anketi doldurmalarını isteyiniz. Verdikleri cevaplar farklı mı?

8. Anketin farklı düşünce ve görüşleri belirlemedeki yeterliliğini test edin. İnsanların bakış açıları arasındaki farklılıkları anket yakalayabiliyor mu? Örneğin kasabada yaşayan insanların şehirleşme hakkındaki düşünceleri belirlemeyi amaçlayan yapıldığını varsayalım. Anket şehirleşmeyi destekleyen ve buna karşı olan insanlar kullanılarak test edilmelidir. Bu işlem soruların ve cevap seçeneklerin ifade ediliş biçimindeki önyargı ve eksikliklerin tespit edilerek giderilmesine yardımcı olur. 

Altı kişiden oluşan bir grup çocuğun hepsi “ellerini yemekten sonra yıkayıp yıkamadıkları” sorusuna ait “her zaman”, “hiçbir zaman”, ve “bilmiyorum” seçeneklerinden “herzaman” seçeneğini işaretlemişler. Fakat seçeneklerin “hemen hemen her zaman”, “genellikle”, “hemen hemen hiçbir zaman” şeklinde değiştirilmesi sonucunda çocuklardan dördü cevaplarını “genellikle” seçeneğine kaydırmışlar