Bilgi Bankası » Soru Amaçlarının Belirlenmesi
Soru hazırlama sürecinin en zor görevlerinden biri, soru amaçlarının tanımlanmasıdır. Soru amacı ve sorunun kendisi arasındaki fark önemli bir ayrımdır. Amaç gerekli olan bilgi türünü tanımlar. Bu amacı gerçekleştirmeye yönelik soru ya da soruların oluşturulması ise tamamen farklı bir basamaktır.
Amaç ve soru arasındaki mesafe bazı durumlarda kısadır.
Amaç: Yaş
Muhtemel Soru 1: Kaç yaşındaydınız?
Muhtemel Soru 2: Hangi tarihte doğdunuz?
Yukarıda her iki soruya da verilecek cevaplar soru amacını çoğu zaman karşılayacaktır. Aradaki farklardan ilki sorulardan alınacak cevapların duyarlılık düzeyi ile ilgilidir. Birinci soruda yalnız yıl sorulurken ikinci soruda yaş gün/ay/yıl olarak hesaplanabilmektedir. Ayrıca birinci soru yaşın tam olarak belirtilmesini gerektirmediğinden bazı insanlar tarafından daha rahat cevaplanacaktır. İki soru arasındaki diğer bir farklılık ise insanların cevabı doğru hatırlayabilme durumlarından kaynaklanacaktır. Bununla birlikte amaç ve soru ile istenen bilginin birbirine yakın olduğu ve her iki sorudan da benzer yanıtlar alınabileceği söylenebilir.
Amaç: Gelir düzeyi
Muhtemel Soru: Aylık ne kadar gelir elde etmektesiniz?
Cevaplayıcılar bu soruyu “yalnız kendi maaşını”, “tüm aile fertlerinin maaşlarının toplamını” ya da “maaşlara ilaveten kira, faiz vb. gelirleri” düşünerek cevaplayabilir. Buradaki problem sorunun amacın net olmamasından kaynaklanmakta. Gelir düzeyini öğrenmek için öncelikle “gelir düzeyi” ile ne anlatılmak istendiği açıklanmalı, soru daha sonra yöneltilmelidir. Ya da araştırmacı gelir düzeyi ile ilgili bir kaç soru sorarak, gelir düzeyini daha sonra hesaplayabilir. Bu şekilde (1) karmaşık bir kavramı tek bir soruda ifade etme güçlüğü ortadan kaldırılır, (2) anketörün işi kolaylaştırılır, (3) araştırmacının elinde farklı amaçlarla kullanılabilecek bilgi birikir (gelirin bileşenleri). Örneğin kişinin maaşı çalıştığı işin kalitesinin bir göstergesi iken, ailenin diğer kaynakları potansiyel gelirleri göstermektedir.
Bununla birlikte daha çok soru daha çok zaman demektir. Eğer sosyoekonomik statünün kaba bir tahmini isteniyorsa genel bir soru sorulabilir. Bununla birlikte birden fazla sorunun kullanımı karmaşık kavramları cevaplayıcılara aktarmanın çok iyi bir yolu olarak karşımıza çıkmaktadır
| 
Anasayfa
