Bilgi Bankası » Sosyal Tercihlerin Etkisi
Anketlere verilen cevapların doğruluğu üzerine yapılan araştırmalar, cevaplayıcıların onları kötü gösterecek cevaplardan kaçındıklarını ya da cevaplarını onları daha iyi gösterecek şekilde değiştirdiklerini ortaya koymaktadır. Locander, Sudman ve Brodborn içkili araç kullanma, rüşvet, uyuşturucu kullanımı vb. konularda yapılan anketlerde cevap verme oranının çok düşük olduğunu ortaya koymuşlardır. Bu tür olaylar unutulamayacak kadar önemli olmalarına rağmen, düşük cevap yüzdesi, insanların toplum tarafından kabul görmeyen konularda, kendileri ile ilgili bilgi vermek istemediklerini göstermektedir.
Veri Toplama Yöntemleri
İnsanların cevaplarını değiştirme oranlarını azaltmada araştırmacıların yararlanabilecekleri yöntemleri üç ana başlık altında toplanabilir;
1. Cevapların gizliliğini temin edin ve bu gizliliğin varlığını cevaplayıcılara etkin bir şekilde iletin.
2. Verilecek cevapların doğruluğunun önemini mümkün olduğunca etkin bir şekilde açıklayın.
3. Veri toplama sürecinde anketörün rolünü en aza indirin.
Gizlilik: Gizliliğin sağlanması aşağıdaki basamakları içerir;
1. İsim ve diğer belirleyicilerin kullanımının en aza indirilmesi,
2. Tanımlayıcı ifadelerin anket sorularından ayrılması
3. Anket formlarının kilitli dosyalarda bulundurulması,
4. Bilgiler bilgisayara girildikten sonra soru formlarının imha edilmesi.
Bununla birlikte cevaplayıcı kendisini güvende hissetmediği sürece özellikle hassas konularda vereceği cevapları değiştirecektir.bu nedenle insanlara uyuşturucu kullanımı, kanun ihlali, vb. konularda sorulan sorarken bu husus göz önüne alınmalıdır.
Doğruluğun Önemini Vurgulama: Anketörler daha anketin başlangıcında soruların doğru cevap vermenin en önemli husus olduğunu vurgulamalı, yanlış verilecek bir kaç cevabın tüm anket çabalarını boşa çıkarabileceğini anlatmalıdırlar.
Ayrıca anketörler cevaplayıcılarla olan kişisel ilişkilerini en alt düzeyde tutmalıdırlar. Kişisel görüşlerini açıklamamalı, kendileri ile ilgili hikayeler anlatmamalıdırlar. Uygun ve resmi bir iletişim kurarak doğru veya yanlış bir cevabın olmadığını, anketin amacının genel görüşü belirlemek olduğunu açıklamalıdırlar. Bu amaçla kullanılabilecek üç strateji ise;
1. Anketörler her bir cevaplayıcının vereceği cevapların doğruluğunun önemini açıklayan talimatlar okuyabilirler.
2. Anketörler doğru cevapları teşvik edecek, tam ve doğru olmayan cevaplarla uyumlu olmayan davranışlardan kaçınacak şekilde hareket edebilirler.
Bu metotların uygulanmasının sorulara yanlış cevap verilmesine yol açan sosyal tercihlerin etkisini azalttığı gözlenmiştir. Örnek : Geçen yıl kaç kitap okudunuz sorusu.
Anketörün Rolünün Azaltılması: Anketörlerin eğitim düzeyi ve yeteneklerine göre cevaplayıcıların soruları daha doğru cevaplamalarını sağlayabilecekleri düşünülse de, konu ile ilgili yapılan araştırmalar anketörlerin cevaplayıcıları olumsuz etkilediklerini göstermektedir. Özellikle posta anketlerinde bu tür yanlış cevapların görüşme yoluyla toplanan bilgilere göre daha az olması bu tezi desteklemektedir.
Bu amaçla;
- Karma anket yönteminden yararlanılabilir.
- Bilgisayar destekli sistemler kullanılabilir.
- Anketörlerin çanta şeklindeki kilitli şeffaf kutuları kullanması sağlanabilir.
Bununla birlikte yukarıda sayılan yöntemlerden hiçbirisi iyi soru dizaynının yerini tutmayacaktır. Bundan sonraki bölümlerde cevaplayıcıların toplumun sosyal tercihlerinin etkisi ile cevaplarını değiştirmelerini azaltacak soru dizaynlarının nasıl yapılabileceği açıklanacaktır
| 
Anasayfa
